Umferðarslys í Póllandi – trygging og skaðabætur

Umferðarslys í Póllandi er meðhöndlað eftir pólskum rétti, óháð því hvar hinn slasaði býr og óháð því í hvaða landi ökutækið er skráð. Krafan er venjulega gerð á ábyrgðartryggingu þess ökutækis sem valdi skaðanum.

Niðurstaða málsins fer að miklu leyti eftir því hvað er skjalfest á fyrstu vikunum – á vettvangi, í meðferðarferlinu og í fyrstu bréfaskiptum við tryggingafélagið.

Á vettvangi – hvað ætti að tryggja

Skráning lögreglu á atvikinu hefur mikið sönnunargildi í síðari málsmeðferð. Sé um líkamstjón að ræða er lögregla venjulega kölluð til. Við minni eignaskaða fylla aðilar stundum aðeins út sameiginlega skaðaskýrslu.

Skráningarnúmer þess ökutækis sem valdi skaðanum, auk upplýsinga um tryggingafélag og vátryggingarnúmer.
Nafn og samskiptaupplýsingar ökumanns, auk upplýsinga um hvort hann sé jafnframt eigandi ökutækisins.
Nöfn og símanúmer vitna – þau er sjaldan unnt að finna síðar.
Ljósmyndir af stöðu ökutækja, skemmdum, vegyfirborði, merkingum og ljósaskilyrðum.
Númer skráningar lögreglu eða sameiginlegrar skaðaskýrslu.

Sameiginleg skaðaskýrsla sem undirrituð er án athugasemda kann síðar að vera dregin fram sem viðurkenning á atvikaröðinni. Sé atvikaröðin óskýr, eða vafi um sakarskiptingu, ætti skýrslan ekki að vera undirrituð án þess að athugasemdin komi fram.

Tilkynning til tryggingafélagsins

Krafan er tilkynnt ábyrgðartryggingafélagi þess ökutækis sem valdi skaðanum. Félaginu er skylt að taka málið til meðferðar innan þeirra fresta sem pólskur réttur setur og að upplýsa hvaða frekari gögn eru nauðsynleg.

Sé skaðabótaskyldur óþekktur – oftast við flótta af vettvangi – eða án gildrar ábyrgðartryggingar, má gera kröfu á pólska ábyrgðarsjóðinn sem einmitt tekur til slíkra aðstæðna. Meðferð sjóðsins byggist á gögnum um að lögreglu hafi verið gert viðvart.

Tilkynningin ætti að fela í sér lýsingu á atvikinu, uppgjör á bráðabirgðaliðum skaðans og þau læknisfræðilegu gögn sem liggja fyrir á þeim tíma. Kröfuna má víkka síðar þegar meðferðarferlið er skýrara.

Læknisfræðileg gögn – þyngsti þáttur málsins

Við líkamstjón eru læknisfræðileg gögn afgerandi. Unnt þarf að vera að fylgja samfelldri línu frá slysinu til núverandi heilsufars.

Meðferð sem hófst í Póllandi ætti því að vera skjalfest, einnig þegar henni er haldið áfram á Íslandi. Sjúkraskrár, tilvísanir, myndgreining, aðgerðarlýsingar, endurhæfingarferli og lyfseðlar mynda samanlagt grundvöll fyrir mat á umfangi skaðans.

Brot í meðferðarferlinu er algeng mótbára frá tryggingafélaginu. Líði langur tími milli slyssins og fyrstu rannsóknar, eða vanti gögn fyrir tiltekið tímabil, getur félagið haldið því fram að einkennin séu ekki af slysinu.

Útgjöld ættu að vera skjalfest jafnóðum – meðferð, lyf, hjálpartæki, ferðir til rannsókna og hugsanleg aðstoð á heimili. Kvittanir sem safnað er eftir á eru sjaldan jafn heildstæðar.

Skaðabætur og miskabætur – tveir aðskildir liðir

Pólskur réttur greinir milli þess að standa undir fjárhagslegu tjóni og miskabóta fyrir ófjárhagslegan skaða. Bæði má gera í sama máli, en þau eru reiknuð á sinn hátt.

Fjárhagslegt tjón

Tekur til meðferðarkostnaðar, lyfja, hjálpartækja, ferða, tapaðra vinnutekna og útgjalda vegna umönnunar. Liðirnir þurfa að vera sannaðir með kvittunum, upplýsingum um tekjur eða öðru uppgjöri.

Miskabætur fyrir ófjárhagslegan skaða

Taka til þjáninga, sársauka, varanlegra óþæginda og þeirrar skerðingar lífsgæða sem skaðinn hefur leitt af sér. Fjárhæðin er ákveðin eftir eðli og umfangi skaðans, lengd meðferðar, hugsanlegum varanlegum afleiðingum og aldri og aðstæðum hins slasaða.

Sé skaðinn varanlegur má jafnframt gera kröfu um samfelldan greiðslulið – til dæmis við viðvarandi skerta starfshæfni eða við varanlega þörf fyrir umönnun eða meðferð.

Sakarskipting og eigin sök

Sé hinn slasaði talinn hafa átt hlut að skaðanum má lækka bæturnar að sama skapi. Algengar mótbárur eru að bílbelti hafi ekki verið notað, að gengið hafi verið yfir utan gangbrautar, eða að ekið hafi verið með ökumanni undir áhrifum.

Lækkunin er ekki sjálfvirk. Hún byggist á mati á því að hve miklu marki atriðið hafi í raun haft áhrif á umfang skaðans. Mótbáru um eigin sök ætti því ekki að taka gilda einungis vegna þess að tryggingafélagið setji hana fram.

Séu fleiri skaðabótaskyldir, eða sé ábyrgðin óskýr, getur þörf verið á tæknilegri rannsókn atvikaraðarinnar. Slík gögn er auðveldara að fá skömmu eftir slysið en árum síðar.

Fyrning – þrjú ár, og í tilteknum tilvikum lengur

Kröfur vegna skaðaverks fyrnast að meginstefnu þrjú ár frá þeim tíma þegar hinn slasaði fékk vitneskju um skaðann og um hinn ábyrga.

Sé skaðinn af völdum afbrots gildir töluvert lengri frestur. Þetta hefur þýðingu í mörgum umferðarmálum þar sem atvikið hefur gefið tilefni til sakamáls gegn ökumanni.

Fyrir þá sem voru ólögráða vegna aldurs á slysdegi gilda sérstakar reglur sem tryggja að krafan fyrnist ekki fyrr en tiltekinn tími er liðinn eftir að hlutaðeigandi verður fullorðinn.

Fyrningu má rjúfa, meðal annars með tilkynningu til tryggingafélagsins eða með málshöfðun. Meðferð félagsins á málinu hefur þannig þýðingu umfram sjálfa ákvörðunina.

Sátt eða dómsmál

Tryggingafélagið leggur oft fram tilboð áður en meðferðarferlinu er lokið. Sátt gerð á þeim tíma kann að fela í sér afsal síðari krafna, einnig vegna afleiðinga sem enn eru óþekktar.

Tilboð ætti því að vera metið í ljósi þess hvort heilsufarsstaðan sé orðin stöðug, hvort varanlegar afleiðingar séu útilokaðar, og hvort allir liðir – þar á meðal framtíðarkostnaður meðferðar og hugsanlegt tap starfshæfni – séu taldir með.

Sé tilboðið augljóslega ófullnægjandi má bera málið undir dómstól. Dómsmálagjald er reiknað eftir stærð kröfunnar og oft verður þörf á matsgerð um heilsufar.

Málið rekið frá Íslandi

Málið má að miklu leyti reka frá Íslandi. Bréfaskipti við tryggingafélagið fara fram skriflega og gögn má skiptast á með rafrænum hætti.

Taka þarf þó afstöðu til nokkurra hagnýtra atriða: hvort umboðið fullnægi pólskum formskilyrðum, hvort íslenskar sjúkraskrár þurfi að vera þýddar á pólsku, og hvort þörf sé á rannsókn hjá pólskum matsmanni sé umfangi skaðans andmælt.

Fari málið fyrir dóm er persónuleg mæting ekki alltaf nauðsynleg, en það fer eftir eðli málsins og hvort dómstóll vill taka skýrslu af hinum slasaða.

Hvernig lögmannsstofan getur aðstoðað

Upphafsmat: yfirferð lögregluskýrslu og læknisfræðilegra gagna, mat á ábyrgðargrundvelli og á því hvort fyrningarfrestur sé enn opinn.

Tilkynning og uppgjör: tilkynning til tryggingafélags eða ábyrgðarsjóðs, uppgjör einstakra liða skaðans og öflun gagna sem vantar.

Samningaviðræður: mat á tilboði félagsins, viðbrögð við mótbárum um eigin sök og viðræður um stærð miskabóta.

Dómsmál: gerð stefnu, skipulag sönnunarfærslu, þar á meðal matsgerðar, og málflutningur.

Stofan er í Poznań og aðstoðar viðskiptavini í málum í öllu Póllandi. Málið má að miklu leyti reka í fjarvinnu.

Varanlegar afleiðingar, samfelldar greiðslur og framtíðarliðir

Séu afleiðingar varanlegar nægir eingreiðsla oft ekki. Pólskur réttur veitir kost á að krefjast samfelldra greiðslna þegar skaðinn hefur leitt af sér viðvarandi þörf eða viðvarandi tap.

Skert starfshæfni

Geti hinn slasaði ekki lengur sinnt fyrra starfi, eða aðeins í minna mæli, má krefjast þess að staðið sé undir mismuninum milli fyrri og núverandi tekna. Uppgjörið byggist á tekjuupplýsingum frá tíma fyrir slysið borið saman við núverandi stöðu.

Aukin þörf

Tekur til viðvarandi útgjalda vegna meðferðar, lyfja, hjálpartækja, ferða til eftirlits eða aðstoðar á heimili. Þörfin þarf að vera sönnuð læknisfræðilega og útgjöldin ættu að vera reiknuð á ársgrundvelli.

Framtíðarliðir

Séu líkur á frekari meðferð eða aðgerðum ætti það að koma fram í kröfunni. Sátt sem einungis tekur til fyrri útgjalda kann að útiloka síðari kröfur vegna afleiðinga sem þegar mátti sjá fyrir.

Dómstóll getur í tilteknum tilvikum staðfest ábyrgð á framtíðarafleiðingum sem enn eru ekki komnar fram. Hvort það sé hentugt fer eftir læknisfræðilegri forspá.

Algeng mistök eftir umferðarslys

Sameiginleg skaðaskýrsla er undirrituð án athugasemda þótt atvikaröðin sé óskýr.
Lögregla er ekki kölluð til við slys með líkamstjóni, þar með vantar meginhluta gagna.
Samskiptaupplýsingar vitna eru ekki skráðar á vettvangi.
Meðferð er fyrst hafin eftir heimkomu, án gagna um einkenni á tímabilinu þar á milli.
Kvittanir fyrir meðferð, lyf og ferðir eru ekki safnaðar jafnóðum.
Fyrsta tilboði tryggingafélagsins er tekið áður en meðferðarferlinu er lokið.
Fyrningarfrestur er reiknaður frá slysdegi, án þess að hinn lengri frestur vegna afbrots sé athugaður.

Tengdar leiðbeiningar

Algengar spurningar

Á ég að tilkynna skaðann til íslenska tryggingafélagsins eða pólska?

Krafan á hinn skaðabótaskylda er gerð á ábyrgðartryggingu þess ökutækis sem valdi skaðanum. Þín eigin trygging getur skipt máli varðandi aðrar verndir, en hún kemur ekki í stað kröfunnar á hinn ábyrga.

Ég var fyrst rannsakaður af lækni eftir heimkomu. Hefur það þýðingu?

Það getur veikt málið en útilokar það ekki. Það sem máli skiptir er að unnt sé að fylgja samfelldri línu frá slysinu til þeirra einkenna sem staðfest eru. Gögn um einkenni á tímabilinu þar á milli hafa því sérstakt gildi.

Hinn skaðabótaskyldi flúði af vettvangi. Get ég fengið bætur?

Við tiltekin skilyrði já. Sé hinn skaðabótaskyldi óþekktur eða án gildrar ábyrgðartryggingar má gera kröfu á pólska ábyrgðarsjóðinn. Meðferðin byggist á gögnum um að lögreglu hafi verið gert viðvart.

Má lækka bæturnar vegna þess að ég notaði ekki bílbelti?

Það má halda fram, en lækkunin er ekki sjálfvirk. Meta þarf að hve miklu marki atriðið hafi í raun haft áhrif á umfang skaðans. Mótbáruna ætti ekki að taka gilda án slíks mats.

Hversu langan tíma hef ég til að gera kröfuna?

Að meginstefnu þrjú ár frá þeim tíma þegar þú fékkst vitneskju um skaðann og um hinn ábyrga. Sé skaðinn af völdum afbrots gildir töluvert lengri frestur, og fyrir þá sem voru ólögráða gilda sérstakar reglur.

Ætti ég að taka fyrsta tilboði tryggingafélagsins?

Ekki án þess að hafa metið hvort meðferðarferlinu sé lokið og hvort allir liðir séu taldir með. Sátt kann að fela í sér afsal síðari krafna, einnig vegna afleiðinga sem enn eru óþekktar.