Áður en þú kaupir pólskt fyrirtæki, fjárfestir eða gerir samstarfsverkefni ætti að kanna markfélagið lögfræðilega. Lögfræðileg áreiðanleikakönnun leiðir í ljós hvað þú tekur í raun yfir – hvaða eignir, skuldbindingar, deilur og áhættur fylgja – áður en verðið er ákveðið og samningurinn undirritaður.

Þessar leiðbeiningar fara yfir hvað áreiðanleikakönnun í Póllandi tekur til, hvernig niðurstaðan er nýtt og hvenær hún borgar sig. Sem viðskiptalögmaður í Poznań aðstoðum við kaupendur og fjárfesta um allt Pólland, og vinnuna má að verulegu leyti vinna í fjarvinnu.

Afmörkun eftir viðskiptunum

Áreiðanleikakönnun ætti að sníða að viðskiptunum. Takir þú yfir hlutina í félagi (share deal) tekur þú að meginstefnu til yfir félagið með allri sögu þess – eignir sem og skuldbindingar og áhættur. Kaupir þú í staðinn valdar eignir (asset deal) er myndin sértækari, en yfirtaka fyrirtækis getur haft í för með sér meðábyrgð á skuldbindingum tengdum rekstri þess.

Umfangið ræðst því af því hvort um er að ræða kaup, minnihlutafjárfestingu, samstarfsverkefni eða fasteignaviðskipti. Ákveða ætti frá upphafi hvaða svið eru mikilvægust, svo að vinnunni sé beint að því sem raunverulega getur haft áhrif á verð eða ákvörðun. Vel afmörkuð könnun heldur auk þess kostnaði niðri, því vinnunni er ekki dreift á atriði sem hafa ekki þýðingu fyrir einmitt þessi viðskipti.

Gagnaherbergi og ferlið

Áreiðanleikakönnun fer jafnan fram gegnum gagnaherbergi þar sem seljandi gerir skjöl félagsins aðgengileg. Á grundvelli skipulagðs beiðnalista er efnið yfirfarið og óljós atriði leyst með spurningum og svörum meðan á ferlinu stendur.

Ferlið ætti að ramma inn með trúnaðarsamningi áður en viðkvæmar upplýsingar eru afhentar og með raunhæfri tímalínu. Sé efnið ófullnægjandi eða spurningum ekki svarað er það í sjálfu sér atriði sem ætti að skrá, því það getur bent á áhættu sem seljandi vill ekki varpa ljósi á.

Félagaréttarleg yfirferð

Grunnurinn er réttarstaða félagsins. Skráningin í KRS er yfirfarin ásamt samþykktum, hlutafjárstöðu og þeim félagsákvörðunum sem viðskiptin krefjast. Kannað er að félagið sé gilt stofnað, að hlutaféð sé innborgað og að réttir aðilar hafi tekið nauðsynlegar ákvarðanir.

Hér er einnig leyst úr því hver má skuldbinda félagið og hvort viðskiptin krefjast samþykkis tiltekinna aðila eða hluthafa. Galli í félagsgrundvellinum getur haft áhrif á gildi viðskiptanna sjálfra og ætti því að finnast snemma.

Eignarhald og yfirráð

Eigendahópurinn er kortlagður: hver á hlutina, hverjir eru raunverulegir eigendur og er félagið hluti af stærri samstæðu? Upplýsingar um raunverulega eigendur er að finna í miðlægu skránni um þá, og eignarhaldið ætti að stemma við eigin skjöl félagsins.

Þá er kannað hvort til séu hluthafasamningar, forkaupsréttur, valréttir eða veð í hlutunum sem geta takmarkað eða haft áhrif á framsalið. Slík réttindi geta ráðið því hvort viðskiptin verða yfirleitt gerð eins og áformað var.

Samningar og eigendaskiptaákvæði

Helstu samningar eru yfirfarnir – samningar við viðskiptavini og birgja, fjármögnun, leyfi og leigusamningar. Sérstaklega er leitað að ákvæðum um eigendaskipti (change of control) sem geta veitt mótaðila rétt til að segja upp eða breyta samningi ef félagið skiptir um eiganda.

Óvenjuleg ákvæði, einkaréttur, langir bindingartímar eða treysta á einn viðskiptavin eða birgja eru skráð, því þau hafa áhrif á virði og áhættu. Markmiðið er að leiða í ljós hvað bindur félagið og hvað getur fallið niður við viðskiptin.

Fasteignir og eignir

Eigi félagið fasteign eru þinglýsingabækurnar (könnun á fasteignaskrá) yfirfarnar, sem sýna eignarhald, veð, kvaðir og aðrar byrðar. Kannað er hvort um fullan eignarrétt eða tímabundinn afnotarétt er að ræða og hvort leigusamningar eða önnur réttindi fylgja.

Einnig eru aðrar eignir kortlagðar – vélar, birgðir og hugverkaréttindi á borð við vörumerki og lén. Leyst er úr því hvort eignirnar tilheyri raunverulega félaginu og hvort þær séu veðsettar eða háðar öðrum réttindum.

Starfsmenn og vinnuréttur

Starfsmannauppbygging er yfirfarin: ráðningarsambönd, lykilstarfsmenn, launakjör og hugsanlegir kjarasamningar. Leyst er úr því hvort mikilvægir starfsmenn séu bundnir félaginu og hvort skuldbindingar fylgi við yfirtöku.

Við yfirtöku fyrirtækis geta starfsmenn að meginstefnu til flust til kaupanda á gildandi kjörum. Umfang vinnuréttarlegra skuldbindinga ætti því að vera þekkt áður en verðið er ákveðið.

Deilur og fullnusta

Deilur í rekstri og yfirvofandi deilur eru kortlagðar – dómsmál, gerðardómur og stjórnsýslumál – ásamt kröfum sem enn hafa ekki orðið að máli. Kannað er hvort félagið sé í gjaldþrots- eða endurskipulagningarmeðferð, sem kemur fram í landsskránni um skuldara.

Deila í rekstri eða veruleg óútkljáð krafa getur verið veruleg áhætta og ætti að endurspeglast í verði eða í tryggingum samningsins. Opinberar félagatilkynningar eru einnig yfirfarnar til að grípa atriði sem koma ekki fram í eigin upplýsingum félagsins.

Skattar og fjármögnun

Skattaleg staða félagsins er yfirfarin til að leiða í ljós ógreiddar skuldbindingar eða áhættur, þar á meðal VSK-stöðu og þá bankareikninga sem tilkynntir eru á hvíta listanum. Óútkljáð skattamál geta fylgt félaginu við share deal.

Fjármögnunin er kortlögð – lán, tryggingar, veð og ábyrgðir – svo að ljóst sé hvaða skuldbindingar hvíla á félaginu og hvaða tryggingar hafa verið settar í eignir þess.

Leyfi, reglur og samþykki

Krefjist starfsemi félagsins sérstakra leyfa eða starfsleyfa er kannað að þau séu fyrir hendi og haldist eftir viðskiptin. Þá er leyst úr því hvort viðskiptin sjálf krefjist samþykkis.

Yfir tilteknum mörkum getur samruni eða kaup krafist samþykkis samkeppnisyfirvalda, og kaup í tilteknum greinum geta fallið undir reglur um könnun fjárfestinga. Leysa ætti snemma úr því hvort viðskiptin krefjist slíks samþykkis, því það hefur áhrif á tímalínu og framkvæmd.

Viðvörunarmerki og samningsrofar

Sum atriði vega þyngra en önnur. Óljós eigendahópur, skortur á heimild að lykileignum, verulegar óútkljáðar deilur, að treysta á einn samning með eigendaskiptaákvæði eða skortur á nauðsynlegum leyfum geta verið eiginlegir samningsrofar.

Önnur atriði má leysa gegnum verð eða samning. Það sem skiptir máli er að áhætturnar séu greindar og metnar áður en ákvörðun er tekin, ekki eftir á.

Frá skjölum til áhættuskýrslu

Niðurstaða áreiðanleikakönnunar er ekki bunki skjala heldur yfirsýn. Niðurstöðurnar eru dregnar saman í skýrslu sem lýsir helstu áhættum, þýðingu þeirra og mögulegri meðferð – oft í formi áhættuflokkunar sem raðar atriðum eftir alvarleika og líkindum.

Skýrslan gefur grundvöll til að ákveða hvort gera eigi viðskiptin, á hvaða verði og með hvaða skilyrðum. Hún ætti að vera nógu áþreifanleg til að unnt sé að færa hana í ákvæði samningsins. Auk helstu áhættna ætti skýrslan einnig að benda á atriði sem kanna ætti nánar eftir framkvæmd, svo að ekkert mikilvægt fari fram hjá.

Tenging við kaupsamning

Niðurstöðurnar ættu að endurspeglast í samningnum sjálfum. Verulegar áhættur má meðhöndla með yfirlýsingum og ábyrgðum seljanda, með skaðleysi vegna þekktra atriða, með aðlögun verðs eða með skilyrðum sem uppfylla þarf fyrir efndir.

Við yfirtöku fyrirtækis ætti auk þess að meðhöndla með skýrum hætti mögulega meðábyrgð á skuldbindingum tengdum rekstri. Áreiðanleikakönnun og samningur sem eru unnin í samhengi veita bestu vörnina ef eitthvað reynist síðar annað en upplýst var. Því þéttar sem áreiðanleikakönnun og samningur eru tengd, þeim mun minni er hættan á að þekktur veikleiki falli utan verndar samningsins.

Formskilyrði og framkvæmd

Framsalið sjálft verður að uppfylla pólsk formskilyrði. Framsal hluta í einkahlutafélagi krefst að meginstefnu til þess að undirskriftir séu staðfestar hjá lögbókanda, og önnur félagsform fylgja öðrum reglum. Viðskipti sem uppfylla ekki formskilyrðin geta verið ógild.

Eftir framkvæmd þarf að skrá eigendaskiptin og hugsanlegar breytingar á stjórn í KRS, og tiltekin atriði geta krafist tilkynningar til yfirvalda. Skýr áætlun um framkvæmd og skráningu í kjölfarið ætti að liggja fyrir þegar á samningsstigi, svo að viðskiptin fái tilætluð áhrif.

Hvernig lögmannsstofan getur aðstoðað

Sem viðskiptalögmaður í Póllandi skipuleggjum við áreiðanleikakönnun eftir viðskiptunum, förum yfir félag, eignarhald, samninga, fasteignir, deilur, skatta og leyfi og drögum niðurstöðuna saman í áhættuskýrslu.

Við gerum eða förum auk þess yfir samninginn, svo að niðurstöðurnar séu færðar í yfirlýsingar, ábyrgðir og tryggingar. Lögmannsstofan er í Poznań og aðstoðar kaupendur og fjárfesta um allt Pólland, að verulegu leyti í fjarvinnu.

Tengdar leiðbeiningar

Algengar spurningar

Hvað er lögfræðileg áreiðanleikakönnun?

Það er lögfræðileg könnun á markfélagi fyrir kaup, fjárfestingu eða samstarf. Hún leiðir í ljós félag, eignarhald, samninga, eignir, deilur, skatta og leyfi, svo að þú vitir hvað þú tekur yfir áður en verðið er ákveðið og samningurinn undirritaður.

Er share deal og asset deal það sama að kanna?

Nei. Við share deal tekur þú yfir félagið með allri sögu þess, þar á meðal skuldbindingum og áhættum, svo könnunin er víðtækari. Við asset deal er myndin sértækari, en yfirtaka fyrirtækis getur haft í för með sér meðábyrgð á skuldbindingum tengdum rekstri.

Hvað er venjulega skoðað?

Réttarstaða félagsins í KRS, eignarhald og raunverulegir eigendur, helstu samningar og eigendaskiptaákvæði, fasteignir og eignir, starfsmenn, deilur og gjaldþrotsmerki, skattar og fjármögnun ásamt nauðsynlegum leyfum og hugsanlegu samþykki fyrir viðskiptunum sjálfum.

Krefjast viðskiptin samþykkis?

Kannski. Yfir tilteknum mörkum getur samruni eða kaup krafist samþykkis samkeppnisyfirvalda, og kaup í tilteknum greinum geta fallið undir reglur um könnun fjárfestinga. Leysa ætti snemma úr því, því það hefur áhrif á tímalínu.

Hvernig er niðurstaðan nýtt?

Niðurstöðurnar eru dregnar saman í áhættuskýrslu, oft sem áhættuflokkun sem raðar atriðum. Skýrslan er grundvöllur ákvörðunar um verð og skilyrði og ætti að vera færð í yfirlýsingar, ábyrgðir og tryggingar í samningnum.

Getur pólskur viðskiptalögmaður annast þetta allt?

Já. Lögmannsstofa í Póllandi getur skipulagt og framkvæmt áreiðanleikakönnun, dregið saman áhætturnar og gert eða farið yfir samninginn. Vinnuna má að jafnaði vinna í fjarvinnu, án þess að þú þurfir að vera á staðnum í Póllandi.