Dobro dziecka, czyli jedna zasada ponad wszystkim
Wszystko zaczyna się od art. 58 KRO: w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu dziecka, kontaktach i kosztach jego utrzymania, kierując się jego dobrem. To dobro, a nie wina za rozpad małżeństwa, jest tu miarą. Dlatego nielojalny małżonek może pozostać dobrym rodzicem, a korzystne rozstrzygnięcie w sprawie o winę nie oznacza automatycznie przewagi w sprawie dotyczącej dziecka.
Sprawa 1. Praca ważniejsza niż rodzina, i ograniczenie władzy rodzica
Jedna ze stron koncentrowała się na karierze, w życiu rodziny uczestniczyła w ograniczonym zakresie, a wobec drugiej formułowała poniżające zarzuty. Codzienną opiekę nad dziećmi sprawował drugi rodzic. Sporne było, czy wysokie zarobki i zawodowy tryb życia usprawiedliwiają ograniczone zaangażowanie w rodzinę oraz jak ustalić alimenty przy dużych, udokumentowanych potrzebach dzieci.
Sąd utrzymał rozwód z wyłącznej winy jednej strony, miejsce pobytu dzieci ustalił przy drugim rodzicu, a władzę rodzicielską strony winnej ograniczył do najważniejszych spraw. Alimenty ustalono na wysokim poziomie, odpowiednio do realnych potrzeb dzieci i możliwości zobowiązanego rodzica (art. 135 KRO). Sąd uwzględnił także codzienny osobisty wkład drugiego rodzica w opiekę.
Sprawa 2. Życie wyprzedziło wyrok
Tu ciekawostka proceduralna z ludzkim tłem. Już po wyroku pierwszej instancji, w czasie apelacji, jedno z dzieci zamieszkało z jednym rodzicem, a drugie z drugim. Zmienił się więc cały układ codziennych obowiązków i kosztów.
Sąd odwoławczy nie udawał, że tego nie widzi. Skoro art. 58 KRO wiąże rozstrzygnięcia z aktualnym dobrem dziecka, uwzględnił nowy stan i ustalił, że każde z dzieci mieszka przy tym rodzicu, z którym faktycznie żyje, odpowiednio układając wzajemne alimenty. Nauka: sądu nie interesuje wyłącznie „jak było”, ale też „jak jest teraz”.
Sprawa 3. Dziecko za granicą i kontakty przez ekran
Rodzice nie potrafili współdziałać, a po rozstaniu rodzic z dzieckiem zamieszkała za granicą. Dziecko nie miało ukształtowanej relacji z rodzicem i nie było gotowe na długie podróże. Powstało pytanie, czy kontakt może odbywać się zdalnie.
Sąd uznał, że tak: kontakty online potrafią być właściwym rozwiązaniem, jeśli odpowiadają aktualnej sytuacji dziecka. Utrzymał rozwód z winy obu stron, dziecko pozostawił przy rodzicowi, kontakty ustalił w formie wideorozmów i podniósł alimenty rodzica. To realistyczne podejście: lepszy regularny kontakt przez ekran niż nierealny wymóg podróży. Więcej praktyki „międzynarodowej” opisujemy w kompendium o rozwodzie transgranicznym.
Sprawa 4. Nowy związek rodzica i większe potrzeby dziecka
Jedna ze stron nawiązała nową relację i ograniczyła wsparcie dla drugiej, która opiekowała się dzieckiem wymagającym zwiększonej troski. Po rozstaniu sytuacja finansowa rodzica sprawującego główną opiekę wyraźnie się pogorszyła.
Sąd orzekł rozwód z wyłącznej winy jednej strony, miejsce pobytu dziecka ustalił przy drugim rodzicu i zasądził alimenty zarówno na dziecko, jak i na rzecz byłego małżonka (art. 60 i art. 133 KRO). To przykład, że w jednej sprawie mogą pojawić się dwa odrębne świadczenia: na dziecko oraz na małżonka, gdy uzasadniają to okoliczności. Zasady alimentów rozwijamy w kompendium o alimentach i majątku.
Sprawa 5. Dorosłe, ale niesamodzielne dziecko
Ostatnia sprawa dotyczy sytuacji, o którą pyta wielu rodziców: co z dzieckiem, które skończyło 18 lat, ale nadal nie jest samodzielne. Formalnie wyrok rozwodowy rozstrzyga o dzieciach małoletnich. Powstało pytanie, czy w czasie procesu można zabezpieczyć potrzeby rodziny obejmujące także pełnoletnie, niesamodzielne dziecko.
Na to pytanie odpowiedział Sąd Najwyższy, potwierdzając w orzecznictwie taką możliwość. Choć samego rozstrzygnięcia „o pełnoletnim dziecku” nie umieszcza się w wyroku rozwodowym, rodzina nie zostaje w czasie procesu bez tymczasowej ochrony. To ważne dla rodziców dzieci uczących się lub z niepełnosprawnością.
Co łączy te sprawy
Po pierwsze, miarą jest dobro dziecka, a nie wina za rozpad małżeństwa. Po drugie, sąd patrzy na stan aktualny, nawet jeśli zmienił się w trakcie sprawy. Po trzecie, formy kontaktu bywają elastyczne, łącznie z wideorozmowami, gdy tak jest lepiej dla dziecka. Po czwarte, alimenty na dziecko i na małżonka mogą istnieć obok siebie. Po piąte, codzienna opieka jest realnym wkładem, a nie „mniej” niż płacenie.
Zanim trafisz z pozwem do Sądu Okręgowego w Poznaniu
Rozwód w pierwszej instancji rozpoznaje sąd okręgowy, a dla naszego regionu jest to Sąd Okręgowy w Poznaniu (lub wydziały Sądu Okręgowego w Poznaniu: Zamiejscowy Wydział w Lesznie oraz w Pile). Prawdziwe sprawy z sądu pokazują jedno: podobne historie kończą się różnie, bo liczy się kolejność zdarzeń, ich związek z rozpadem i to, co da się udowodnić. Taką sprawę warto omówić z adwokatem lub radcą prawnym, optymalnie praktykującym we właściwości Sądu Okręgowego w Poznaniu.
Jestem radcą prawnym i od lat prowadzę sprawy rozwodowe. Wyjaśnię wszelkie wątpliwości i obalę mity, które narosły wokół rozwodów, tak aby osoba zlecająca mi sprawę rzeczywiście wiedziała, na czym stoi. Przejrzyste warunki współpracy i pełna świadomość klienta to dla mnie podstawa dobrej reprezentacji. Sprawy prowadzę osobiście, a w szczególnie złożonych sytuacjach współpracuję z wyspecjalizowanymi adwokatami i radcami prawnymi.
Najczęstsze pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy zdrada jednego z rodziców oznacza utratę praw do dziecka?
Nie. Winę za rozpad małżeństwa i kompetencje rodzicielskie ocenia się osobno. Rodzic nielojalny jako małżonek może zachować pełną władzę rodzicielską, jeśli tak jest lepiej dla dziecka.
Dziecko po wyroku przeprowadziło się do drugiego rodzica. Czy da się to zmienić?
Tak. Sąd, także odwoławczy, uwzględnia aktualne dobro dziecka. W jednej z opisanych spraw ustalono miejsce pobytu każdego dziecka przy rodzicu, z którym faktycznie mieszka.
Były partner mieszka z dzieckiem za granicą. Czy kontakty online są dopuszczalne?
Tak. Kontakty w formie wideorozmów bywają uznawane za właściwe, gdy odpowiadają sytuacji dziecka, na przykład gdy długie podróże są dla niego zbyt obciążające.
Czy mogę dostać alimenty na dziecko i dla siebie jednocześnie?
Tak, to możliwe. W opisanych sprawach sąd zasądzał alimenty na dziecko oraz osobno na rzecz byłego małżonka, gdy uzasadniały to okoliczności i wina.
Moje dziecko jest pełnoletnie, ale się uczy i nie jest samodzielne. Czy sąd rozwodowy je uwzględni?
Samego rozstrzygnięcia o pełnoletnim dziecku nie zamieszcza się w wyroku rozwodowym, ale w czasie procesu można zabezpieczyć potrzeby rodziny obejmujące takie dziecko. Szczegóły warto omówić z adwokatem lub radcą prawnym.